વૈશ્વિક સ્તરે ઈરાન-યુદ્ધને કારણે સર્જાયેલા ઈંધણ સંકટની સીધી અસર હવે ભારતના સામાન્ય જનજીવન પર ન પડે તે માટે મોદી સરકારે એક અત્યંત મહત્વનો અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. અત્યાર સુધી માત્ર રેશનિંગની દુકાનો (PDS) પર જ મળતું કેરોસીન હવે સામાન્ય જનતા માટે ખાનગી અને સરકારી પેટ્રોલ પંપો પર પણ ઉપલબ્ધ થશે. રવિવારે (29 માર્ચ 2026) કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા આ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે. દેશમાં વૈકલ્પિક ઈંધણની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા માટે સરકારે 48,000 કિલોલીટર વધારાના કેરોસીનનો જથ્થો ફાળવ્યો છે.
60 દિવસનો સ્પેશિયલ વિન્ડો: લાયસન્સના કડક નિયમોમાં કામચલાઉ ઢીલ
સરકારે આ નવી વ્યવસ્થા હાલ પૂરતી પ્રાયોગિક ધોરણે આગામી 60 દિવસ માટે અમલમાં મૂકી છે. અત્યાર સુધી કેરોસીનના વેચાણ અને સંગ્રહ માટે પેટ્રોલિયમ સુરક્ષા અને લાયસન્સિંગના જે અત્યંત કડક નિયમો હતા, તેમાં તાત્કાલિક અસરથી છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. આ 2 મહિના દરમિયાન સ્થિતિની સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને જો જરૂર જણાશે તો આ મુદત લંબાવવા અંગે વિચારણા કરવામાં આવશે.
21 રાજ્યોમાં અમલીકરણ: રસોઈ અને પ્રકાશ માટે તાત્કાલિક પુરવઠો
કેન્દ્ર સરકારના નોટિફિકેશન મુજબ, આ રાહત દેશના 21 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં લાગુ કરવામાં આવી છે. મુખ્યત્વે જે વિસ્તારોમાં રાંધણગેસ (LPG) ની અછત વર્તાઈ રહી છે અથવા જ્યાં લાઇટિંગ માટે કેરોસીન અનિવાર્ય છે, ત્યાં આ ‘એડ-હોક’ (તાત્કાલિક) પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવશે. સામાન્ય લોકોએ હવે માત્ર રેશનકાર્ડ લઈને લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહેવું નહીં પડે, તેઓ સીધા જ નજીકના રિટેલ આઉટલેટ પરથી કેરોસીન ખરીદી શકશે.
કિંમતમાં તફાવતની શક્યતા: બજાર ભાવે મળશે કેરોસીન
પેટ્રોલ પંપ પરથી મળતા કેરોસીનને લઈને એક મહત્વની વાત એ છે કે તેની કિંમત રેશનિંગની દુકાનો કરતા અલગ હોઈ શકે છે. પંપ પર મળતું કેરોસીન નોન-સબસિડાઈઝ્ડ એટલે કે બજાર ભાવ મુજબ મળવાની શક્યતા છે. જોકે, આ નિર્ણયથી નાના વેપારીઓ અને કારીગરો કે જેઓ મશીનરી ચલાવવા માટે કેરોસીનનો ઉપયોગ કરે છે, તેમને મોટી રાહત મળશે અને તેમનું કામ અટકશે નહીં.
યુદ્ધના કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ: કેન્દ્ર સરકારનો વ્યૂહાત્મક કદમ
ઈરાનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસની સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટું પ્રમાણ આયાત કરતું હોવાથી ભવિષ્યમાં અછત ન સર્જાય તે માટે અત્યારથી જ કેરોસીન જેવા વૈકલ્પિક ઈંધણને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. જટિલ લાયસન્સિંગ પ્રક્રિયા હળવી કરીને સરકારે સામાન્ય જનતાની દૈનિક જરૂરિયાતો જળવાઈ રહે તેવો પ્રયાસ કર્યો છે.
કેટલાક રાજ્યોમાં આદેશ જાહેર, તો ક્યાંક હજુ ખચકાટ
કેન્દ્રની આ યોજનાને લઈને તમામ રાજ્યોનો પ્રતિસાદ મિશ્ર રહ્યો છે. અત્યાર સુધી માત્ર 17 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ જ એસકેઓ (સુપીરિયર કેરોસીન ઓઈલ) વહેંચણીના આદેશ જાહેર કર્યા છે. બીજી તરફ, હિમાચલ પ્રદેશ અને લદાખ જેવા રાજ્યોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમને હાલમાં વધારાના કેરોસીનની કોઈ જરૂર નથી. અન્ય કેટલાક રાજ્યો હજુ પણ આ વ્યવસ્થાને અમલી બનાવવામાં ખચકાટ અનુભવી રહ્યા છે.
